Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Οικοτριβές, τ. 7, Σεπτέμβριος 2013

ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΖΕΥΞΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

της Ελένης Πορτάλιου

Ο Ευθύμης Παπαδημητρίου ήταν ένας ευπατρίδης της οικολογίας και της αριστεράς. Με βαθιά επιστημονική γνώση, είχε απόλυτη συνείδηση της αναγκαίας οικολογικής ανατροπής σε παγκόσμια κλίμακα για τη σωτηρία του πλανήτη, ανατροπής που προϋποθέτει τη ρήξη με το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής και αναπαραγωγής των ανθρώπινων κοινωνιών. Αυτή η οικολογική προσέγγιση του κόσμου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη και παραπέμπει άμεσα στα ιστορικά προτάγματα της αριστεράς : την ισότητα, τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία ως βασική συνθήκη και διαδικασία της κοινωνικής αυτοθέσμισης.

Εν ολίγοις, ο αγαπημένος μας σύντροφος Ευθύμης ανήκει σε αυτούς και αυτές που διέγνωσαν εγκαίρως τα βασικά επίδικα του τέλους του 20ου και των αρχών του 21ου αιώνα και επιδίωξαν να ριζοσπαστικοποιήσουν την αριστερή σκέψη και πρακτική μέσα από την οικολογική προβληματική και δράση.

Μπορεί σήμερα, που η κλιματική αλλαγή γίνεται παγκόσμια αισθητή, που οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται και τα κοινά δημόσια αγαθά αποτελούν αντικείμενα κερδοσκοπικής εκμετάλλευσης σε πρωτοφανή έκταση, που η Ανατολή αναπαράγει ακόμα πιο βάναυσα το περιβαλλοντοκτόνο και απάνθρωπα εκμεταλλευτικό δυτικό πρότυπο καπιταλιστικής συσσώρευσης, να υπάρχει σημαντική μεταστροφή στις αντιλήψεις της κοινωνίας και της αριστεράς. Στη δεκαετία του ’80, όμως, δεν ήταν έτσι τα πράγματα, τουλάχιστον στην Ελλάδα.

Μιλώντας για τον Ευθύμη Παπαδημητρίου μιλώ για ένα ευρύ δίκτυο κινημάτων και θεωρητικών της οικολογίας και της αριστεράς, που έδωσε μάχες, διαμόρφωσε συνειδήσεις και είδε την επικαιρότητα του σοσιαλισμού μέσα από την επικαιρότητα της ανάκτησης συμβιωτικών σχέσεων ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση. Στη βάση αυτή δημιουργήσαμε τη Θεματική Περιβάλλοντος και Οικολογίας του ΣΥΡΙΖΑ από την αρχή της ύπαρξής του. Εργαζόμασταν ταυτόχρονα στα κινήματα, στο κοινοβούλιο, στην παραγωγή θέσεων και τη θεωρητική εμβάθυνση – και όλα αυτά σε πανελλαδική κλίμακα. Δείξαμε στο κόμμα μας ότι η οικολογία δεν είναι μια επιπλέον παράγραφος στο πρόγραμμα αλλά μια συνολική προσέγγιση που διαποτίζει όλες τις θέσεις μας : από την πρόσβαση στους φυσικούς πόρους παγκόσμια μέχρι τη σωτηρία ενός μικρού αδόμητου χώρου και τη μετατροπή του σε πάρκο. Μέσα από τις διαδικασίες της Θεματικής διαμορφώσαμε και το σχέδιο Οικολογικού Προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες εκλογές.

Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, τα συναφή τμήματα , οι οργανώσεις μελών και τα μέλη, κατανοούν την ανάγκη σύζευξης οικολογίας και αριστεράς σε βασικούς τομείς και επιλογές, που εμπεριέχονται στο πρόγραμμα ή εκφράζονται με υποδείγματα κινημάτων – όπως η περίπτωση του κινήματος στις Σκουριές Χαλκιδικής. Αν, όμως, δούμε αυτή τη σύζευξη υπό το πρίσμα της στρατηγικής για τη σωτηρία του πλανήτη, την επιβίωση και τη βιωσιμότητα των ανθρώπινων κοινωνιών στον 21ο αιώνα, τότε η επανεξέταση και η ανατροπή των κυρίαρχων καπιταλιστικών προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης πρέπει να έχουν ριζικό χαρακτήρα. Μπορεί η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα και τον κόσμο να επιβάλλει άμεσες λύσεις ανάσχεσης της καταστροφής. Επειδή, όμως, η υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου εμπεριέχει μια πλανητική οικολογική κρίση τα σημερινά διακυβεύματα ανακινούν τα θεμέλια των ιστορικών εκμεταλλευτικών τρόπων παραγωγής, ιδιαίτερα του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Γράφω όλα αυτά και ο Ευθύμης Παπαδημητρίου έχει φύγει για πάντα. Ο θάνατος είναι αμείλικτος και αμετάκλητος αποχωρισμός. Αλλά όσο ζούμε, σκεφτόμαστε, αγωνιζόμαστε, δημιουργούμε, θυμόμαστε. Το τεύχος αυτό των «Οικοτριβών» πυροδότησε η απουσία του, όπως η παρουσία του επηρέασε τη σκέψη και τη δράση μας. Σίγουρα η γλυκύτητα, η ευγένεια,  η συντροφικότητα και το ριζοσπαστικό του πνεύμα θα μας συντροφεύουν.